Ekspert: kluczowa informacja, jaki dokładnie status został przyznany Zbigniewowi Ziobrze

Były minister sprawiedliwości, poseł PiS Zbigniew Ziobro jest jednym z podejrzanych w śledztwie dotyczącym Funduszu Sprawiedliwości. Prokuratura zarzuca politykowi popełnienie łącznie 26 przestępstw; wnioskuje również o jego tymczasowe aresztowanie. Posiedzenie sądu w tej sprawie planowane jest na czwartek 15 stycznia.

W poniedziałek jeden z obrońców byłego szefa MS mec. Bartosz Lewandowski poinformował, że Ziobro „uzyskał ochronę międzynarodową i azyl polityczny na Węgrzech w związku z naruszeniami praw i wolności na terytorium Polski gwarantowanych prawem międzynarodowym”. Później tego dnia mówił, że poseł PiS otrzyma dokument podróży przewidziany w Konwencji Genewskiej, który umożliwi mu przemieszczanie się. Kilka tygodni wcześniej prokuratura wniosła bowiem o unieważnienie Ziobrze paszportu i paszportu dyplomatycznego. Mec. Lewandowski doprecyzował też, że podstawą wydania tego dokumentu będzie decyzja władz węgierskich o udzieleniu Ziobrze ochrony międzynarodowej.

W rozmowie z PAP prof. prawa międzynarodowego Marcin Marcinko z Uniwersytetu Jagiellońskiego ocenił, że w tej sprawie najważniejszym byłoby dowiedzieć się, jaki status został przyznany Ziobrze przez Węgry.

- Ochrona międzynarodowa to termin bardzo szeroki. W przypadku azylu terytorialnego, objęta nim osoba może swobodnie przebywać na terytorium państwa, które jej ten azyl przyznało. Jest to więc forma ochrony prawnej udzielanej cudzoziemcowi przez państwo, na którego terytorium dana osoba się znajduje. Czasem osobie tej daje się także określone uprawnienia, choć nie jest to konieczne. Przyznanie przez państwo azylu to jego suwerenna, swobodna decyzja i właściwie nie trzeba się z niej nawet tłumaczyć - można go przyznawać, można też uchylać – zauważył prof. Marcinko.

Natomiast ochrona międzynarodowa – wskazał – kojarzona jest głównie z Konwencją Genewską o statusie uchodźcy z 1951 r. i mającym prawny charakter statusem uchodźcy. Dodał, że ze statusem tym kojarzony jest także genewski dokument podróży, o którym mówił m.in. mec. Lewandowski.

– Najważniejsze byłoby dowiedzenie się, jaki status został przyznany, czy jest to status uchodźcy czy Zbigniew Ziobro otrzymał azyl terytorialny – podkreślił ekspert. Zwrócił uwagę, że więcej informacji może się w tej sprawie pojawić po czwartkowym posiedzeniu aresztowym w sprawie Ziobry.

Prof. Marcinko został też zapytany o skuteczność zastosowania europejskiego nakazu aresztowania, w przypadku wcześniejszego udzielenia przez dane państwo azylu. Możliwość zwrócenia się do sądu o wydanie takiego dokumentu wobec Ziobry zapowiadała wcześniej prokuratura.

- W takiej sytuacji w grę wchodzą dwa reżimy prawne. Z jednej strony mamy prawo międzynarodowe, zgodnie z którym przyznawany jest właśnie azyl terytorialny, a z drugiej strony mamy ENA, regulowany prawem unijnym – zauważył prof. Marcinko.

Ocenił, że w przypadku wydania ENA sprawa nie mogłaby zakończyć się na „politycznych rozważaniach”, lecz na przyjrzeniu się sprawie przez sąd węgierski i analizie, czy postawione osobie z azylem zarzuty „są zasadne i nie ukrywa się za nimi kontekst polityczny”.

- Azyl chroni objętą nią osobę przed wydaleniem lub ekstradycją, lecz zasadniczo nie chroni przed Europejskim Nakazem Aresztowania. W tej sprawie jednak znów mamy zderzenie polityki i prawa - ocenił prof. Marcinko. - Mówiąc hipotetycznie: jeśli wola polityczna ze strony węgierskiego rządu rzeczywiście byłaby tak przeciwna wydaniu Ziobry, bez względu na okoliczności, to prawdopodobnie nawet europejski nakaz aresztowania mógłby nie wystarczyć i zostać zakwestionowany - dodał.

Według informacji udostępnianych przez węgierskie instytucje, na Węgrzech istnieje kilka kategorii ochrony międzynarodowej przyznawanej cudzoziemcom ubiegającym się o azyl: status uchodźcy, ochrona uzupełniająca i status tolerowany (przysługujący cudzoziemcom niespełniającym kryteriów statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej).

Wobec Zbigniewa Ziobry toczy się postępowanie Prokuratury Krajowej, która zarzuca mu, że kierował zorganizowaną grupą przestępczą oraz wykorzystywał swoje stanowisko do działań o charakterze przestępczym. Ziobro miał popełnić 26 przestępstw, m.in. wydawać swoim podwładnym polecenia łamania prawa, by zapewnić wybranym podmiotom dotacje z Funduszu Sprawiedliwości, ingerować w przygotowanie ofert konkursowych i dopuszczać do przyznawania środków nieuprawnionym podmiotom.

Na początku listopada ub.r. Sejm uchylił Ziobrze immunitet i wyraził zgodę na jego ewentualne zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie. Następnie prokurator wydał postanowienie o przedstawieniu Ziobrze zarzutów, a także o zatrzymaniu go i przymusowym doprowadzeniu przez ABW. Wówczas okazało się, że Ziobro nie przebywa w Polsce – był wtedy w Budapeszcie, później pojawiał się także w Brukseli. W połowie listopada ub.r. prokuratura skierowała wniosek o tymczasowe aresztowanie byłego ministra do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa. Sąd zajął się tym wnioskiem 22 grudnia ub.r. i odroczył posiedzenie do czwartku 15 stycznia.

Gdyby sąd uwzględnił wniosek o areszt, prokuratura - według jej zapowiedzi - ma wydać za byłym ministrem list gończy i na jego podstawie zostaną uruchomione dalsze poszukiwania; jeśli służby ustalą, że nie przebywa on na terytorium Polski, kolejnym etapem działań prokuratury ma być uruchomienie poszukiwań Ziobry na podstawie europejskiego nakazu aresztowania.

O azylu i ochronie międzynarodowej poinformował w poniedziałek rano jeden z obrońców Ziobry mec. Lewandowski. W środę wicepremier, szef MSZ Radosław Sikorski informował, że strona polska ma od ambasadora Węgier informacje, że dwoje polskich obywateli dostało azyl, jednak nie otrzymała kopii samego aktu jego przyznania.

Później tego dnia minister sprawiedliwości, prokurator generalny Waldemar Żurek przekazał, że nie wyklucza skierowania skargi na Węgry do Trybunału Sprawiedliwości UE w związku z udzieleniem Ziobrze azylu, jednak on sam chciałby najpierw zobaczyć dokument, który poświadczałby, że Ziobro rzeczywiście ten azyl dostał.(PAP)

Nina Leszczyńska

nl/ par/ mro/

Polska, Warszawa