Nowacka o PISA 2025: edukację trzeba zmieniać mądrze i nie ulegać modom
We wtorek ogłoszono wyniki badań PISA 2025, które pokazuje poziom i zróżnicowanie umiejętności piętnastolatków rozwijanych w trakcie edukacji szkolnej i poza szkołą. Najwyższe wyniki na świecie, podobnie jak w poprzednich edycjach, uzyskali uczniowie z krajów i regionów Azji. Polscy uczniowie znaleźli się w czołówce europejskiej.
Instytut Badań Edukacyjnych-Państwowy Instytut Badawczy, który realizuje badanie w Polsce, podkreślił, że „globalnie spadają umiejętności matematyczne i rozumienie czytanego tekstu” - mowa wręcz o światowym „kryzysie edukacji”. Jednak na tym tle - Polska wypada stabilnie.
W rozmowie z dziennikarzami ministra edukacji oceniła, że wyniki najnowszej edycji to „dla Europy bardzo ważny, wyraźny i bardzo alarmujący sygnał”. Z kolei w Polsce - dodała - badanie pokazało, że „spadamy w sposób nieznaczny statystycznie, co oznacza tylko, że podjęte działania dotyczące uszczuplenia podstawy programowej czy reformy »Kompas Jutra« mają sens”.
Nowacka podkreśliła, że przygotowując reformę, wzorowano się na Wielkiej Brytanii, a zwłaszcza Anglii, która jest „benchmarkiem” dla IBE-PIB i ekspertów, co - jak widać - „miało sens”. W tym kontekście zwróciła uwagę na wzrost wyników - szczególnie Anglii - w badaniu.
Jak dodała, „to, że Polska nie spada, to jest wielka zasługa polskich nauczycieli”. - Mamy świetnych nauczycieli, którzy pomimo turbulencji, efektu postpandemicznego, nadużywania mediów społecznościowych i telefonów komórkowych - utrzymali bardzo wysoki poziom polskiej edukacji - powiedziała.
Podkreśliła również, że edukację trzeba zmieniać, ale „w sposób mądry” i „nie ulegać modom”. - Nie róbmy systemu, który się wydaje fajny i przyjazny - a była taka tendencja ulegania modzie na system fiński, który widać - spadał z roku na rok, a w tej chwili wyprzedzamy też Finlandię w ważnych wskaźnikach - zauważyła szefowa MEN.
Podkreśliła, by pracować „systematycznie”. - Wzmacniajmy nauki przyrodnicze, wzmacniajmy nauki ścisłe. Pracujmy nad tym, żeby też nie pojawiały się te różnice edukacyjne między chłopcami i dziewczętami, bo (...) i umiejętności czytelnicze chłopców spadają, i to wymaga wielkiej pracy, i umiejętności matematyczne wśród dziewczynek, czyli musimy pracować dwufazowo - powiedziała.
- Dla nas (...) prawdziwym wyzwaniem jest mocna praca nad kluczowymi wyzwaniami, czyli nauki przyrodnicze - stąd m.in. przyroda w ramach reformy „Kompas Jutra”, nad naukami ścisłymi. I nie chcę więcej słyszeć uwag, że może zrezygnujmy z matury z matematyki. Ta matura z matematyki pokazuje, jak mamy wysokie umiejętności matematyczne, które później przekładają się korzystnie na rynek pracy, przekładają się na innowacje w gospodarce - dodała.
Dodała, że reforma „Kompas Jutra” jest też odpowiedzią na wyzwanie, widoczne już w badaniu PISA 2022, związane z tym, że uczniowie nie chcą się uczyć, nie czują satysfakcji z nauki, nie czują przynależności do szkoły. - Im bardziej ich zaangażujemy we współtworzenie, współdziałanie, doświadczenia edukacyjne - tym większą mamy szansę nie tylko być na szczycie Europy, ale wzrastać - podkreśliła.
Kierownik badania PISA 2025 Joanna Kaźmierczak z IBE-PIB w rozmowie z PAP zwróciła uwagę, że „mieliśmy duży spadek wyników we wszystkich trzech dziedzinach między 2018 a 2022 r.”. - Teraz ten spadek (...) jest drobny, natomiast to jest różnica nieistotna statystycznie. I to już jest sukcesem w porównaniu z innymi krajami, bo rzeczywiście globalnie w wielu krajach (...) wyniki spadają - dodała.
Przyznała, że spadek globalny jest zaskoczeniem. - Chyba najbardziej to, jak bardzo od czasu początku pomiaru ten wynik się obniżył, bo to by oznaczało trochę, że rozwój technologii i to, co się dzieje na świecie ogólnie, bardzo wpływa na umiejętności młodzieży - powiedziała. - Jako Polska funkcjonujemy w tym globalnym świecie, ale spadki w innych krajach są większe, więc to nas niepokoi najbardziej i to, jak duży jest spadek (...) - na przykład średniej OECD czy średniej Unii Europejskiej, bo to jest dużo więcej niż między 2018 a 2022 r., kiedy mieliśmy pandemię - dodała.
Jej zdaniem „nie uciekniemy od tego, że sztuczna inteligencja będzie używana przez uczniów”. - Natomiast pewnie dobrze by było chociaż spróbować przekierować ich uwagę w tę stronę, żeby (...) sztuczna inteligencja była tylko wspomaganiem, a nie zastąpieniem ich myślenia - dodała.
Do wyników PISA 2025 odniósł się także premier Donald Tusk przed posiedzeniem rządu. Podkreślił, że osiągnięcia polskich uczniów to jest powód do wielkiej satysfakcji, bo „daje nadzieję, że będą najlepiej przygotowani do życia w Europie”. - Dziękuję wszystkim, którzy na to ciężko zapracowali – oświadczył premier, dziękując „z całego serca polskim nauczycielom, uczniom, rodzicom i także pani minister Barbarze Nowackiej”. Przyznał też, że praca nauczycieli nie jest łatwa, nie zawsze spotyka się z uznaniem i podlega bardzo krytycznym ocenom.
W każdej edycji PISA (Program Międzynarodowej Oceny Umiejętności Uczniów) nacisk położony jest na jedną z trzech badanych dziedzin: umiejętności matematyczne, rozumienie czytanego tekstu lub rozumowanie w naukach przyrodniczych. W PISA 2025 dziedziną główną było rozumowanie w naukach przyrodniczych.
W najnowszej edycji średni wynik polskich uczniów w zakresie rozumowania w naukach przyrodniczych to 495 punktów (średnia dla krajów UE to 476 pkt., a dla krajów OECD - 482). Wśród krajów Unii Europejskiej istotnie lepszy wynik osiągnęli jedynie uczniowie w Estonii i Finlandii.
Średni wynik polskich uczniów pod względem umiejętności matematycznych to 484 punkty (średnia w UE to 460 pkt., a w OECD - 463 pkt.), a w rozumieniu czytanego tekstu - 482 punkty (UE- 451 pkt., OECD - 461 pkt.). Wśród krajów UE w matematyce istotnie lepszy wynik uzyskali jedynie uczniowie z Estonii, a w zakresie rozumienia tekstu z Estonii i Irlandii.
W PISA 2025 uczestniczyło 91 krajów i regionów, a liczba przebadanych uczniów przekroczyła 760 tys. Polskę reprezentowało 7103 uczniów z 217 szkół. W polskich szkołach badanie zrealizowano między 3 marca a 25 kwietnia 2025 r. (PAP)
pak/ dsr/ kcz/
Polska, Warszawa
