Prezesi 10 sądów apelacyjnych: opiniowanie kandydatów do KRS możliwe 20 kwietnia
11 lutego rozpoczęła się - zgodnie z obowiązującą ustawą o KRS - procedura zgłaszania kandydatów na sędziowskich członków Rady, która ma potrwać do 13 marca. Gotowość do pomocy w wyborze zadeklarowali wówczas prezesi 10 z 11 sądów apelacyjnych w Polsce, proponując, by Sejm - na podstawie obowiązujących przepisów - wybrał 15 sędziów do KRS, ale spośród tych kandydatów, którzy uzyskają najwyższe poparcie w powszechnym głosowaniu na zgromadzeniach sędziów. Do tego pomysłu pozytywnie odniósł się szef MS Waldemar Żurek, który już wcześniej zapowiadał plan „B” w przypadku prezydenckiego weta do noweli ustawy o KRS, zakładający, że sędziowie wskazują kandydatów, a Sejm dokonuje ich zatwierdzenia.
10 prezesów sądów apelacyjnych w wydanym w poniedziałek stanowisku odniosło się do sytuacji, w której po zawetowaniu przez prezydenta Karola Nawrockiego nowelizacji ustawy o KRS, wybór nowych członków Rady nastąpi na podstawie obowiązującej obecnie ustawy z grudnia 2017 r.
„W tej sytuacji podtrzymujemy pogląd, że jedyną realną szansą dla zapewnienia wypełniania przez Krajową Radę Sądownictwa jej konstytucyjnej roli jest wybór przez Sejm RP, przy zastosowaniu przepisów obecnie obowiązującej ustawy, spośród wszystkich prawidłowo zgłoszonych marszałkowi Sejmu sędziów-kandydatów, którzy w powszechnym głosowaniu na zgromadzeniach sędziów uzyskają najwyższe poparcie” - oświadczyli prezesi sądów apelacyjnych.
Według nich, „legitymizacja nowej Krajowej Rady Sądownictwa zależy od powszechności udziału sędziów w procesie opiniowania, ale także od jednolitości postępowania w trakcie zgromadzeń sędziów we wszystkich sądach”.
Prezesi 10 sądów apelacyjnych zaproponowali, by zgromadzenia sędziów we wszystkich sądach odbyły się w tym samym dniu, a jeżeli to okaże się niemożliwe – w dniach zbliżonych do siebie.
„Aktualnie nie jest możliwe ścisłe określenie tej daty, bowiem jest ona zależna od czasu procedowania w Sejmie. Przewidujemy, że możliwa data zgromadzeń to 20 kwietnia 2026 r. Zwracamy się z prośbą do wszystkich sędziów, by tak zaplanowali swoje obowiązki, aby możliwy był ich udział w zgromadzeniach” - głosi stanowisk.
Prezesi 10 sądów apelacyjnych zaproponowali Regulamin opiniowania, który - jak podkreślili - zawiera podstawowe, graniczne wymogi, których wypełnienie pozwoli na zapewnienie wiarygodności wyniku opiniowania. „Prosimy wszystkich sędziów, by w poczuciu odpowiedzialności za wypełnienie ciążącego na nas obowiązku, zaaprobowali przedstawioną propozycję” - zaapelowani prezesi sądów apelacyjnych.
Z satysfakcją przyjęli też deklarację Sejmu wyrażoną w uchwale z 27 lutego br. w sprawie przywrócenia konstytucyjnych standardów wyboru członków-sędziów Krajowej Rady Sądownictwa.
„Jesteśmy przekonani, że powołanie Krajowej Rady Sądownictwa z zachowaniem standardu konstytucyjnego pozwoli na odbudowę korpusu sędziowskiego. Zwracamy się o wznowienie konkursów na wolne stanowiska sędziowskie niezwłocznie, kiedy stanie się to możliwe. Ponownie apelujemy do wszystkich sędziów: Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych, o wzięcie udziału w opiniowaniu kandydatów ubiegających się o wybór do Krajowej Rady Sądownictwa” - czytamy w stanowisku prezesów sądów apelacyjnych.
Zaznaczyli, że mają świadomość, że ostatecznie wyboru członków-sędziów KRS dokonają politycy, jak też, że są zdani na wiarę w składane przez nich deklaracje. „Nie zmienia to tego, że my musimy wykonać swoją pracę – wyrazić stanowisko co do poparcia poszczególnych kandydatów” - podkreślili.
Stanowczo sprzeciwili się też pojawiającemu się w przestrzeni publicznej zarzutowi, że proces opiniowania przez sędziów kandydatów do KRS jest nielegalny. „Przypominamy, że: wyboru tych członków – zgodnie z treścią obowiązującej ustawy - dokona Sejm RP, a przedmiotem procesu na zgromadzeniach sędziów będzie opiniowanie kandydatów; opiniowaniem objęte będą osoby, które zgłosiły dobrowolny akces do sprawowania funkcji publicznych w ramach systemu wymiaru sprawiedliwości, a w związku z tym same poddają się publicznej ocenie; opiniowanie to jest wypowiedzią ściśle dotyczącą funkcjonowania władzy sądowniczej” - głosi stanowisko prezesów sądów apelacyjnych.
Kadencja sędziów-członków KRS kończy się w maju br. i obecnie trwa procedura zgłaszania kandydatów prowadzona na podstawie aktualnych przepisów. Zgłosić kandydata może grupa 25 wciąż orzekających sędziów lub grupa 2 tys. obywateli. Wybrane w ten sposób osoby zgłasza się marszałkowi Sejmu, a ten zwraca się do klubów poselskich o wskazanie kandydatów na członków Rady. Następnie właściwa komisja sejmowa ustala listę 15 kandydatów, uwzględniając na niej co najmniej 1 kandydata wskazanego przez każdy klub poselski. Na koniec sędziowscy członkowie Rady są wybierani na wspólną 4-letnią kadencję przez Sejm, większością 3/5 głosów, a w razie jej braku bezwzględną większością, w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.
Spór dotyczący KRS i wyłanianych w procedurze przy jej udziale tzw. neosędziów, wiąże się z nowelizacją w grudniu 2017 r. ustawy o Radzie, zgodnie z którą od 2018 r. 15 sędziów - członków KRS wybieranych jest przez Sejm, choć wcześniej byli oni wybierani przez środowiska sędziowskie. Zmiana z 2017 r. stała się powodem stawianych przez ówczesną opozycję, a przez rządzących obecnie, zarzutów upolitycznienia KRS i kwestionowania statusu osób sędziów z udziałem tak ukształtowanej KRS. Na wadliwość procedury wyłaniania sędziów z udziałem obecnej KRS wskazywały w ostatnich latach też orzeczenia europejskich trybunałów – TSUE i ETPC. (PAP)
kos/ mok/
Polska, Warszawa
