Białystok: 106. rocznica zwycięskiej bitwy z bolszewikami o miasto
W tym roku obchody miały skromny charakter; nie było ulicznego widowiska historycznego, organizowanego co kilka lat i przyciągającego tysiące Białostoczan i turystów.
Głównym punktem było złożenie wieńca przez władze miasta pod pomnikiem marszałka Józefa Piłsudskiego. - Trzeba pamiętać o naszej historii, szczególnie młodemu pokoleniu trzeba ukazywać naszych bohaterów. Ludzi, dzięki którym mamy wolną ojczyznę i możemy spokojnie żyć - powiedział PAP zastępca prezydenta Białegostoku Marek Masalski.
W tzw. bitwie białostockiej, do której doszło 22 sierpnia 1920 roku, oddziały I Pułku Piechoty Legionów starły się z cofającymi się spod Warszawy wojskami bolszewickimi. Jak opisują historycy, zwycięstwo zostało odniesione przez siły polskie, które w kilkugodzinnych, krwawych walkach ulicznych, skutecznie powstrzymywały odwrót na Wschód znacznie liczniejszych wojskom przeciwnika.
W opisach wojny polsko-bolszewickiej 1919-20 bitwa białostocka traktowana jest jako jeden z ostatnich akordów polskiej kontrofensywy znad Wieprza. W swoich wspomnieniach Józef Piłsudski bitwę o Białystok określił mianem „zupełnej klęski” 16. armii sowieckiej.
Jak przypomina dyrektor Muzeum Wojska w Białymstoku Robert Sadowski, 22 sierpnia 1920 r. walki toczyły się w różnych miejscach miasta przez cały dzień; dzielnice, a nawet poszczególne ulice przechodziły z rąk do rąk.
Po stronie polskiej zginęły 34 osoby, zaś ponad 200 zostało rannych. Straty bolszewików to ponad 800 zabitych i rannych, 8,2 tys. żołnierzy sowieckich dostało się do niewoli. Wojska polskie zdobyły trzy pociągi, samolot, 22 działa i 147 karabinów maszynowych.
Walki z 22 sierpnia 1920 roku upamiętnione są w kilku miejscach Białegostoku, jest też ulica nosząca nazwę Bitwy Białostockiej oraz ulica im. mjr. Józefa Marjańskiego - dowódcy batalionu, którego żołnierze wzięli na siebie ciężar głównych walk o miasto. Marjański w nich poległ.
W mieście jest też pomnik żołnierzy 1. Pułku Piechoty Legionów czy pomnik upamiętniający szesnastu mieszkańców Białegostoku, przedstawicieli czterech wyznań, zamordowanych przez bolszewików 20 sierpnia 1920 roku, w przededniu wycofania się przez nich z miasta. W tych miejscach pamięci również składano w sobotę kwiaty.
By upamiętnić datę ważną w historii miasta, co kilka lat organizowane są widowiska historyczne - wcześniej na ulicach, a w ostatnim czasie na Placu NZS w centrum Białegostoku. Rok temu takie widowisko, upamiętniające wówczas 105. rocznicę bitwy białostockiej, odbyło się z udziałem ponad stu rekonstruktorów, można było zobaczyć też sprzęt militarny z tamtych czasów. (PAP)
rof/ ugw/
Polska, Białystok
